Nakliyat Sigortası

Nakliyat sigortası nedir?

Nakliyat sigortası, bir noktadan diğerine taşınan malların yolculuk sırasında zarar görmesi, kaybolması veya çalınması hâlinde devreye giren bir sigorta türüdür. Yaygın adıyla emtia nakliyat sigortası olarak da bilinir.

Taşıyıcının sorumluluğu, mevzuat ve sözleşmeyle sınırlıdır ve çoğu zaman yükün gerçek değerini karşılamaz. Malın sahibi olarak kendi yükünüzü sigortalatmanız, bu boşluğu kapatmanın en doğru yoludur.

Teminat kapsamı ve seviyeleri

Nakliyat sigortalarında teminat, uluslararası kabul görmüş klozlar üzerinden belirlenir ve genellikle üç seviyede sunulur:

• Tam ziya: Yalnızca taşıma aracının tamamen kaybı hâlinde devreye giren en dar teminattır.
• Dar teminat: Yangın, çarpışma, devrilme, batma gibi belirli ve sayılı rizikoları kapsar.
• Geniş teminat (all risks): Poliçede istisna olarak sayılanlar dışındaki tüm riskleri kapsar. Kırılma, ıslanma ve hırsızlık gibi olaylar bu kapsamdadır.

Kırılabilir, nem alan veya yüksek değerli ürünlerde geniş teminat tercih edilmesi yerinde olur.

Tek sefer mi, abonman mı?

• Tek sefer poliçesi: Belirli bir sevkiyat için düzenlenir. Ara sıra gönderim yapan işletmeler için uygundur.
• Abonman poliçe: Belirli bir dönem boyunca yapılacak tüm sevkiyatları kapsar. Düzenli gönderim yapan firmalar için hem daha ekonomik hem de operasyonel olarak pratiktir; her sevkiyat için ayrı poliçe düzenlenmesi gerekmez.

Ayda birkaç sevkiyattan fazlasını yapıyorsanız abonman poliçe genellikle daha avantajlıdır.

Taşıma şekline göre farklar

• Karayolu: Türkiye'de en yaygın taşıma şeklidir. Kaza, devrilme ve hırsızlık ana risklerdir.
• Denizyolu: Uzun süreli yolculuk, nem, istifleme hasarları ve konteyner kayıpları öne çıkar. Müşterek avarya kavramı bu taşımalara özgüdür.
• Havayolu: Süre kısa, risk görece düşüktür; yükleme-boşaltma hasarları öne çıkar.
• Demiryolu: Manevra ve aktarma sırasındaki darbeler başlıca risktir.

Primi etkileyen unsurlar

• Yükün cinsi ve kırılganlığı
• Yük bedeli
• Taşıma şekli ve güzergâh
• Ambalajlama şekli
• Seçilen teminat seviyesi
• Yıllık sevkiyat hacmi (abonman poliçelerde)

Uygun ambalajlama hem primi düşürür hem de hasar riskini azaltır. Yetersiz ambalajdan kaynaklanan hasarlar genellikle kapsam dışında tutulur.

Kapsam dışı durumlar

• Yetersiz veya uygunsuz ambalajlama
• Malın kendi yapısından kaynaklanan bozulma, fire ve doğal kayıplar
• Gecikmeden doğan dolaylı zararlar ve pazar kaybı
• Yükleyicinin kasti davranışları
• Savaş ve grev riskleri (ek teminatla kapsanabilir)

Hasar durumunda ne yapmalısınız?

Malı teslim alırken hasar görürseniz, teslim belgesine mutlaka şerh düşün. Kayıtsız teslim alınmış bir yükte sonradan hasar iddiasında bulunmak oldukça zorlaşır.

Ardından hasarlı malın ve ambalajın fotoğraflarını çekin, taşıyıcıya yazılı bildirimde bulunun ve acentenizi arayarak hasar dosyanızı açtırın. Faturalar, konşimento ve çeki listesi gibi belgeleri hazır bulundurun.